การป้องกันการอุดตันของสายยางให้อาหารสายยางการป้องกันไม่ให้สายยางอุดตันเป็นเรื่องสำคัญมากครับ เพราะหากสายตันแล้วแก้ไขไม่ได้ ผู้ป่วยอาจต้องเจ็บตัวเพื่อเปลี่ยนสายใหม่ และรบกวนตารางการได้รับสารอาหารและยาของเขาด้วย
"กฎเหล็กและเทคนิค" ในการป้องกันสายยางอุดตันที่ผู้ดูแลควรปฏิบัติอย่างเคร่งครัดครับ:
1. การล้างสาย (Flush) คือหัวใจสำคัญ
คุณต้องฉีดล้างสายด้วยน้ำต้มสุกสะอาดทุกครั้งในจังหวะต่อไปนี้:
ก่อนและหลังให้อาหาร: ใช้น้ำประมาณ 30-50 ซีซี
ก่อนและหลังให้ยา: ใช้น้ำประมาณ 15-30 ซีซี
ระหว่างยาแต่ละตัว: หากมียาหลายชนิด ให้ล้างสายด้วยน้ำ 5-10 ซีซี ก่อนจะให้ยาตัวถัดไป
กรณีไม่ได้ให้อาหารต่อเนื่อง: ควรล้างสายด้วยน้ำสะอาดทุกๆ 4-6 ชั่วโมง เพื่อไม่ให้น้ำย่อยหรือเศษตะกอนมาเกาะจนสายตัน
2. เทคนิคการเตรียมยาที่ถูกต้อง
ยาคือสาเหตุหลักที่ทำให้สายตันบ่อยที่สุด:
บดให้ละเอียดที่สุด: ต้องบดจนเป็นผงเหมือนแป้ง หากมียาหลายตัวให้แยกบดและแยกละลายน้ำ
ใช้เฉพาะน้ำสะอาด: อย่าละลายยากับอาหารหรือน้ำหวาน
เลี่ยงยาที่ห้ามบด: ยาบางชนิดเมื่อบดแล้วจะจับตัวเป็นก้อนเหนียว (เช่น ยาเม็ดเคลือบพลาสติกบางชนิด) หากพบว่ายาละลายยาก ให้ปรึกษาเภสัชกรเพื่อเปลี่ยนเป็นยาน้ำหรือยาตัวอื่นที่ทดแทนกันได้
3. การจัดการกับอาหารปั่น (Blenderized Diet)
กรองเสมอ: อาหารปั่นเองต้อง กรองด้วยตะแกรงตาถี่ อย่างน้อย 1-2 รอบ เพื่อกำจัดกากใยที่ปั่นไม่ละเอียด
ความหนืดพอดี: อย่าให้อาหารข้นจนเกินไป หากหนืดมากให้ผสมน้ำเปล่าเพิ่มเล็กน้อยเพื่อให้ไหลผ่านสายได้สะดวก
อย่าปล่อยให้อาหารค้าง: เมื่อให้อาหารหมดถุงหรือหมดมื้อ ต้องรีบล้างสายทันที ห้ามปล่อยทิ้งไว้จนอาหารแห้งกรัง
🛠️ เมื่อสาย "เริ่ม" ตัน... ต้องทำอย่างไร?
หากพบว่าดันน้ำไม่เข้า อย่าฝืนกระแทกไซริงค์แรงๆ เพราะสายอาจแตก ให้ลองทำตามขั้นตอนนี้ครับ:
ใช้ไซริงค์เปล่าดูด: พยายามดูดสิ่งอุดตันออกมา (แทนที่จะดันเข้า)
นวดสายยาง: ค่อยๆ ใช้นิ้วคลึงหรือนวดสายยางส่วนที่อยู่นอกร่างกายเพื่อช่วยให้สิ่งที่อุดตันหลุดออก
ใช้น้ำอุ่น: ใช้ไซริงค์ดูดน้ำอุ่น (ไม่ร้อนจัด) ดันเข้าไปเบาๆ แล้วแช่ทิ้งไว้ประมาณ 5-10 นาที เพื่อให้เศษอาหารหรือยาละลายตัว
❌ ข้อควรระวัง: ห้ามใช้ "ไม้จิ้มฟัน" หรือ "ลวด" แหย่ลงไปในสายยางเด็ดขาด เพราะจะทำให้สายทะลุและเกิดอันตรายรุนแรงต่อผู้ป่วย
💡 เคล็ดลับเพิ่มเติม
พยายามสังเกต "ความใส" ของสายยางอยู่เสมอครับ ถ้าเริ่มเห็นคราบขาวๆ เกาะตามผนังสาย แสดงว่าการล้างสาย (Flush) ในแต่ละมื้ออาจจะยังไม่เพียงพอ ควรเพิ่มปริมาณน้ำที่ใช้ล้างให้มากขึ้นครับ
