ขั้นตอนการให้ การให้อาหารสายยางอย่างถูกวิธีเพื่อให้การให้อาหารทางสายยางมีความปลอดภัยและได้รับสารอาหารครบถ้วน ผมสรุปขั้นตอน "3 เช็ก 3 ขั้นตอน" ที่เป็นมาตรฐานการดูแลที่บ้านมาให้ครับ
ส่วนที่ 1: การเตรียมการ (3 เช็ก)
เช็กความสะอาด: ล้างมือให้สะอาดเตรียมอุปกรณ์ (ไซริงค์, แก้วอาหาร, น้ำต้มสุก) ที่ลวกน้ำร้อนแล้ว
เช็กตำแหน่งสาย: ดูขีดที่จมูกว่าเลื่อนออกมาหรือไม่ หากสงสัยให้ใช้ไซริงค์ดูดดูน้ำย่อย (ถ้าดูดได้น้ำย่อยสีใส/เหลือง/เขียว แสดงว่าสายอยู่ในกระเพาะ)
เช็กอาหารค้าง (Residual): ดูดน้ำย่อยออกมาดูปริมาณ
ถ้า น้อยกว่า 100 ml ให้ดันกลับเข้าที่เดิมและเริ่มให้อาหารมื้อใหม่ได้
ถ้า มากกว่า 100-150 ml ให้ดันกลับ และเลื่อนมื้ออาหารออกไป 1 ชั่วโมง (แสดงว่ามื้อเก่าไม่ย่อย)
ส่วนที่ 2: ขั้นตอนการให้ (3 ขั้นตอนหลัก)
ขั้นตอนที่ 1: การล้างสายก่อนให้ (Pre-flush)
จัดผู้ป่วยนั่ง หัวสูง 30-45 องศา
พับสายยางเพื่อกันลมเข้าท้อง ต่อไซริงค์ (ถอดลูกสูบออก)
เทน้ำเปล่าต้มสุกประมาณ 30 ml ปล่อยให้ไหลช้าๆ เพื่อล้างสายให้ชุ่มชื้น
ขั้นตอนที่ 2: การให้อาหาร (Feeding)
เทอาหารใส่กระบอกไซริงค์ ปล่อยให้ไหลช้าๆ ตามแรงโน้มถ่วง
ยกไซริงค์สูงกว่าระดับหน้าผู้ป่วยประมาณ 30 ซม. (1 ฟุต)
ห้ามใช้ลูกสูบดันอาหาร เพราะจะทำให้ผู้ป่วยปวดท้องหรือสำลักได้
สังเกตสีหน้าผู้ป่วยตลอดเวลา หากไอหรืออาเจียนให้หยุดทันที
ขั้นตอนที่ 3: การล้างสายหลังให้ (Post-flush)
เมื่ออาหารใกล้หมดกระบอก (อย่าให้ลมเข้าสาย) ให้เติมน้ำเปล่าตามทันที 30-50 ml
ล้างจนสายยางสะอาดไม่มีคราบอาหารติดค้าง (เพื่อป้องกันสายตันและบูด)
ปิดจุกสายยางให้สนิท
ส่วนที่ 3: การดูแลหลังเสร็จสิ้น
ห้ามให้นอนราบทันที: ต้องคงท่า หัวสูง 30-45 องศา ต่อไปอีกอย่างน้อย 1 ชั่วโมง เพื่อป้องกันอาหารขย้อนและกรดไหลย้อน
ล้างอุปกรณ์: ถอดล้างไซริงค์และภาชนะด้วยน้ำยาล้างจาน ล้างน้ำสะอาด และ ลวกน้ำร้อน ผึ่งให้แห้งในที่สะอาด
📊 ตารางสรุป: สิ่งที่ "ควรทำ" และ "ห้ามทำ"
สิ่งที่ควรทำ ✅ สิ่งที่ห้ามทำ ❌
ยกหัวสูง 30-45 องศาตลอดการให้ ห้าม ให้อาหารขณะผู้ป่วยนอนราบ
ปล่อยให้อาหารไหลเองช้าๆ ห้าม ใช้ลูกสูบดันอาหารให้เสร็จไวๆ
ล้างสายด้วยน้ำเปล่าทุกครั้งหลังจบมื้อ ห้าม ปล่อยให้คราบอาหารค้างในสาย
เช็กปริมาณอาหารค้างทุกมื้อ ห้าม ให้อาหารเพิ่มหากท้องอืดมาก
💡 เคล็ดลับ
หากมื้อไหนอาหารไหลช้าเกินไป ให้ลองเช็กดูว่าสายยางถูกทับหรือพับอยู่หรือไม่ หรือบางครั้งการขยับองศาการยกไซริงค์ขึ้น-ลงเล็กน้อยจะช่วยให้อาหารไหลได้สม่ำเสมอขึ้นครับ
